Ул һәрвакыт якты киләчәккә ышанды
Урыссу егете Ефим Семенов үз гомеренең 95 нче көзен каршылады, ул илнең тарихы белән тыгыз бәйләнгән.
Черновкадан совет егете
Тормыш юлына борылып караганда, аның никадәр сикәлтәле булуына ул үзе дә гаҗәпләнә. Шулай да ул туп-туры язмыш кушкан юлдан барырга тырыша. Башкорт АССРның Бишбүләк районы Черновка авылында туып үскән Ефим Порфирьевич күп балалы гаиләдә өлкән бала була. Әтисе яхшы бригадир, әнисе дә атаклы колхозчы. Бүтәннәрдән ким яшәмәдек, көтмәгәндә сугыш башланды. Бөек Ватан сугышының беренче көннәрендә үк гаилә башлыгын фронтка чакыралар.
— Безнең авылда мордвалар, чуашлар, хохоллар, руслар яши иде, - дип сөйли Ефим Семенов. - Гаиләләрдә туган телдә, гаиләдән тыш рус телендә аралаштык. Барысы да гади. Черновкада мин 15 яшькә кадәр яшәдем. Сугыш башлангач, авыл советыннан повозка килеп, әтине алып киттеләр. Миңа - 12 яшь иде. Аның беренче хаты Актүбәдән килде. Монда аларга обмундирование биргәннәр, һәм ул өенә киемнәрен кайтарып җибәргән. Икенче хат Смоленск өлкәсенең Рыбинск шәһәреннән килде.
Исегезгә төшерәбез, Смоленск һәрвакыт Мәскәүнең саклану калканы булды. 1941 елда Кызыл Армиянең Смоленск янындагы сугышы стратегик яктан мөһим була. Нәтиҗәдә Гитлер гаскәрләренең Мәскәү юнәлешендәге һөҗүмен безнекеләр туктата алды. Порфирий Семенов кебек сугышчылар ярдәмендә, шул исәптән. Хикәя герое исә колхозда батырларча эшләде — җир сөрде, чәчте, комбайнга утырды. Баш инженер аны Дәүләкәнгә комбайнчылар курсына җибәрергә булган. Семенов бу фикер белән килешмичә: минем хәрефләр өйрәнеп утырырга вакытым юк — мин эш эшлим, дигән.
Мин кая барсам, өстемдәге киемнәрем ямалган, - ди Ефим Порфирьевич. Ә тышта декабрь ае. Өстәвенә, мин дүрт еллыкны тәмамлагач, колхоздан механизаторлыкка өйрәндем инде. Күпме укырга мөмкин? Өйдә биш кече бала - аларны ашатырга кирәк. Сеңелебез Тамараны энем Николай белән карадык. Әни көне буе колхозда. Ничек карадык? Йомшак кара ипине шикәр белән чәйни идек тә, чүпрәккә төреп, авызына тыга идек.
Сөт яки манный булмадымы әллә? - әңгәмәдәшемә сорау бирәм.
Нинди булсын! Сыер асрыйсың, ә салым шулкадәр күп, түләп бетерерлек түгел. Менә без үзебезнең сыерны суярга булдык. Безнең Тамара утыра башлады, әкрен генә аягына басты, ләкин туклану, тиешле тәрбия барыбер җитмәде, үлеп китте. Сигез яшьләр тирәсендәге икенче энесе урамда уйнаганда кадакка баса һәм аягын тишә. Кичкә таба температурасы күтәрелде һәм ул да китеп барды - столбняк, каны агуланды.
- Прививка ясамадыгызмы?
Нинди прививка, сез нәрсә турында? Район үзәге авылдан 25 чакрым ераклыкта урнашкан. Әни Тамараны да район үзәгенә барганда юлда тапкан. Кыш. Бала таба алгач, арба кире авылга борылган. Больницага барып җитмәделәр. Авыр яшәдек. Бәрәңге бакчасы зур булса да, аның өлеше дәүләт салымына киткән. Тулырак "Ютазы таңы" газетасында
Роза Әхмәдиева
Тулырак: https://yutazy.ru/news/obschestvo/ot-nego-isxodila-sila-very-v-svet