Имин булмаган гаилә – имин булмаган бала
Бүгенге көндә балигъ булмаганнар эшләре буенча бүлмәдә сигез балигъ булмаган бала, шулай ук балаларны тәрбияләү һәм тиешле матди карап тору буенча үз бурычларын үтәмәгән 23 ата-ана исәптә тора.
Россия Эчке эшләр министрлыгының Ютазы районы буенча бүлегенең юл хәрәкәте иминлеге инспекторы, өлкән лейтенант Кристина Полухина белән әңгәмәбездә без балалар һәм яшүсмерләр өчен уңайлы климат булдыру зарурлыгына бәйле күп кенә аспектларга кагылдык.
- Кристина Сергеевна, сезнең хезмәтнең конкрет эшчәнлеге нәрсәдән гыйбарәт, ПДН бүлекчәсе нәрсә белән шөгыльләнә?
- Бу профилактик эш. Мәгариф бүлеге, ФОРПОСТ үзәге белән берлектә без район мәктәпләрендә аңлату эшләре алып барабыз. Мин ата-аналар җыелышларында катнашам, анда ата-аналарның игътибарын балаларны контрольдә тотуны көчәйтергә кирәклегенә юнәлтәм. Ягъни мәктәп яшендәге балаларның алкоголь, наркотиклар, тәмәке, шул исәптән электрон тәмәке татып карау теләге нәрсәгә китерергә мөмкинлеген аңлатам. Исегезгә төшерәм, бу беркая да илтми торган юл – тормыш төбенә җиңел генә тәгәрәп була торган иң авыш яссылык.
- Яшүсмергә яшүсмер максимализмы, үз-үзен бәяләү хас - янәсе, сездән күбрәк беләбез... балалар бу лекцияләрне игътибар белән тыңлыйлармы, сүзләрнең мәгънәсенә төшенәләрме?
Нигездә, әйе. Шул ук мәктәп-интернатта тәрбияләнүчеләр үзләрен тота беләләр, сөйләүчегә карата ирек бирмиләр. Гомумән, барлык мәктәпләрдә әйтелгәннәргә колак салалар, дип ышанасы килә. Ничек кенә булмасын, алкоголизм, тәмәке тарту, наркомания белән бәйле мәсьәләләр көнүзәк булып кала бирә. Һәм безнең бурыч - балаларны начар гадәтләрдән читкә алып китү һәм аларны киләчәк тормышларына тискәре йогынты ясарга мөмкин булган хокук бозулардан сакларга тырышу. Чөнки киләчәктә ПДН бүлекчәсенә исәпкә куелу мәктәпне тәмамлаучының теге яки бу уку йортына керүенә каршылык тудырырга мөмкин.
- Район мәктәпләрендә наркотиклар куллану очраклары булдымы?
- Юк. Һәм бу зур бәхет. Әмма спиртлы эчемлекләрне балигъ булганчы татып карарга теләүчеләр, яки, әйтик, электрон сигаретлар белән ләззәтләнергә теләүчеләр кимеми. Шул ук вакытта теләсә нинди допинг - организм өчен стимуляторлар - зарарлы, бәйлелек тудыра.
- Әлегә без яшүсмерләр турында гына сөйләшәбез. Әмма ПДН бурычларында түбән социаль статуслы гаиләләр белән дә эшләү исәпләнә – имин булмаган, асоциаль, социаль-куркыныч, имин булмаган гаиләдә балалар да имин түгел бит. Районда спиртлы эчемлекләрне чиктән тыш күп эчүче һәм балалар алдында ата-ана вазифаларын башкармаучы ата-аналары булмаган бер генә авыл булса да бармы? Зинһар, бу проблема турында сөйләгез әле.
- ПДН бүлекчәләре исәбендә районның күп кенә авылларыннан гаиләләр тора. Гаделлек өчен шуны әйтергә кирәк: Кече Урыссу, Подгорный, Бәйрәкә һәм Акбашта ПДНда исәптә торучы гаиләләр юк. Исерек ана - ул үзенчәлекле тема. Еш кына мондый хатын-кызлар беркайда да эшләми, балалар пособиеләренә яши. Торакның чисталыгы һәм тәртибе, балаларның тиешле туклануы һәм гомумән өйдәге микроклимат турында сөйләшергә туры килми. Күп вакытта чүп контейнерлары территориясе дә ямьлерәк булып күренеп тора. Андый әниләр үз балаларының иминлеге һәм аларга хокукларыннан мәхрүм ителүләре турында уйламыйлардыр. Гәрчә спиртлы эчемлекләрне чиктән тыш күп кулланган бер ана, үз балаларына хокукларын югалтырга мөмкинлеген аңлагач, алкоголь бәйлелегеннән уңышлы дәвалана һәм нормаль тормышка кайта. Бу очракта балалар яшел еланнан өстен чыктылар.
- Әлеге гаиләләргә еш керәсезме, шулай ук кичке якта үзегезгә бирелгән яшүсмерләрне ачыклау, потенциаль хокук бозуларны кисәтү максатында районның торак пунктларына еш чыгасызмы?
- Рейд тикшерүләре бездә атна саен уза. Чөнки беркемгә дә сер түгел бит, закон бозу - ә бу җәмәгать урыннарында спиртлы эчемлекләр эчү, сугышулар, торак йортлар янында көчле музыка, цензурасыз лексика һәм башкалар - күбесенчә төнге вакытта башкарыла. Димәк, психикасы нык булмаган балигъ булмаган балаларның мондый компанияләрдә булуы да нәтиҗәләргә китерергә мөмкин. Шуңа күрә җәй көне 23 сәгатьтән соң без балаларны "тотабыз" һәм аларны полициянең юл хәрәкәте кагыйдәләре бүлегенә китерәбез, анда беркетмә төзибез. Ата-аналарны чакырабыз. Болар барысы да балигъ булмаганнарга карата җинаятьне булдырмау өчен, шулай ук балалар үзләре хокук бозулар кылмасын өчен эшләнә. Еш кына ничек була бит - аларның үтенече буенча аларга алкоголь сатып алырга мөмкиннәр. Ә яшүсмернең шәраб йогынтысы астында үз-үзен тотышын күз алдына китерүе кыен түгел. Кызганычка каршы, җиденче сыйныф укучылары арасында да эчәргә яратучылар бар. Кызганычка каршы, кызлар арасында да. Күп нәрсә гаиләдән тора. Шуңа күрә балалар өчен комендант режимы турындагы закон да бар.
- Әйтик, аларның балалары полициягә эләккән булса, ата-аналар ягыннан аңлашу бармы?
- Һәрвакытта да түгел. Еш кына ата-аналар каршы чыга да башлыйлар. Балаларының төнлә караучысыз йөрүе - аларны, күрәсең, аз борчый. Сүз уңаеннан, без питбайкларда юл хәрәкәте кагыйдәләрен бозган балигъ булмаган яшүсмерләрне дә исәпкә куябыз. Без аларның балаларын дөрес юлга бастырырга тырышабыз. Әтиләр һәм әниләр безнең бурыч – аларның балаларын явызлыктан саклау, аларны шикле мизгелле ләззәтләр турында гына түгел, ә үзләренең киләчәге турында да уйларга мәҗбүр итү икәнлегенә аңларга тиешләр.
Шунысы мөһим!
Әгәр питбайк йөртүчесе гомуми файдаланудагы юлларга чыга икән, ул автомат рәвештә юл хәрәкәтендә катнаша һәм хокук бозган очракта административ җаваплылыкка тартылырга мөмкин.
ПДН белән бер үк вакытта район башкарма комитеты каршында Балигъ булмаганнар эшләре буенча комиссия дә эшли, ул баланың законлы мәнфәгатьләрен сакларга тиеш. Комиссия Эчке эшләр министрлыгына буйсынмый, әмма үзләренең ата-ана бурычларын тиешенчә үтәмәгән ата-аналарга карата административ беркетмәләр буенча карар кабул итә, шулай ук балигъ булмаганнар тарафыннан кылынган административ хокук бозулар турындагы эшләрне карый.
Полиция хезмәткәрләре яшүсмерләр белән генә түгел, аларның әти-әниләре белән дә эшли. Алар ата-аналары балаларын тәрбияләү белән шөгыльләнмәгән гаиләләргә йөрергә тиеш.
Әгәр ата-аналар КДН карары белән риза булмаса, аларның суд аша карарны шикаять итү өчен ун көне бар.
Җәйге мәктәп каникуллары вакытында балигъ булмаган балалар өлкәннәрдән башка урамда 23 сәгатькә кадәр була ала (гомум кагыйдә буенча Россиядә комендант сәгате 22.00 дән 6.00 гә кадәр гамәлдә).
Тулырак: https://yutazy.ru/news/video/neblagopolucnaia-semia-neblagopolucnyi-rebenok