"Моабит дәфтәрләре": гимназия укучылары Муса Җәлилне искә алдылар
2026 елның 15 феврале — татар һәм Россия әдәбияты тарихында истәлекле дата: 120 ел элек Муса Җәлил туган. Язмышы риваятькә әйләнгән шагыйрь, журналист, сугышчы һәм каһарман.
Аның нацистлар төрмәсендә туган шигырьләре, билгеле бер мәкальне кире кагып, бөтен дөньяга таралды: аның «сүзе» бөтен дөньяга таралды.
Урыссу гимназиясендә шагыйрьнең юбилее «Мөһим нәрсәләр турында сөйләшүләр» дәрестән тыш дәресләрнең төп темасы булды. Хәзерге буын өчен Муса Җәлилнең исеме героик ореол белән сугарылган, һәм укытучылар алдында мөһим бурыч тора: бу образ артында тормышны яраткан, әмма сынаулар вакытында үз теләге белән теләк белдергән тере кеше торганын күрсәтү. Нәкъ менә шундый өлкән политрук булып сугыш учагына керде.
Укучылар аның авыр яралануы, әсирлеккә алынуы һәм "Идел-Урал" легионына кушылу куркынычы турында тыңладылар. Бу хыянәт юлы түгел, ә көрәшне дәвам иттерүнең кыю планы иде. Хикәянең кульминациясе Берлинның Плетцензее төрмәсе тарихы була, анда гильотина пычагы астында үлемсезлеккә дучар ителгән юллар туа.
Дәресләрнең кульминациясе шигъриятнең җанлы яңгырашы булды. Күптән инде тел киртәләрен үтеп киткән атаклы «Моабит дәфтәреннән» язылган шигырьләр гимназиянең стеналарын яңадан тутырды:
"Әгәр тормыш эзсез, түбәнлектә, әсирлектә уза икән, нинди хөрмәт! Иреклелектә генә - тормышта да дан! Тик кыюлыкта гына - үлемсезлек бар!»
Үткәндәге бу юлламалар беркемне дә битараф калдырмады. Нәтиҗә ясап, педагоглар балаларга шагыйрьнең васыятен исләренә төшерделәр: "Җиргә тирәнрәк, сизелерлек эз төшерер өчен яшәргә кирәк". Шәкертләрнең бу фикерне нинди җавап белән каршы алуларына караганда, алар калдырган эзнең лаеклы булачагына шикләнмәскә мөмкин.
Тулырак: https://yutazy.ru/news/obrazovanie/moabitskaia-tetrad-uceniki-gimnazii-poctili-pamiat-musy-dzalilia